ذهن آگاهی راه حل یا ابزار؟

در مورد ذهن آگاهی یکی از دوستان سوال خوبی پرسید. گفت : مدتی است مشاهده گر افکارم هستم ولی چون کاری در قبال مشکلاتم انجام نمی دهم نگرانم بعدها به مشکل بربخورم. 

اینجا باید دید آیا قبلاً که به مشکلات فکر می کردیم، نتیجه مثبتی داشت؟ آیا منجر به حل مساله می شد یا فقط عادت داشتیم مدام با خودمان نشخوار فکری کنیم؟ فکر کردن مدام در مورد مشکلات و تجزیه و تحلیل آنها (نشخوار فکری) یکی از روش های فرار از مشکلات محسوب می شود. چون تصور می کنیم داریم کاری در مورد مشکل انجام می دهیم، فکر می کنیم! ولی متاسفانه با نشخوار فکری مشکل حل نشده و نمی شود. 

باورهای طرحواره ای در اصل یک حکم و قضاوت کلی و کاملاً یک طرفه در مورد خودمان و دیگران هستند مثلاً می گویند : تو بی ارزشی! هرکسی را دوست داری آخرش تو را رها می کند، تو یک بازنده ای، دوست داشتنی نیستی؛ بی کفایتی و غیره. این باورها بدون در نظر گرفتن همه واقعیت و فقط با یک رخداد و اتفاق، یکدفعه در مورد ما چنین حکم سنگینی صادر می کنند. ذهن آگاهی برای تمرین دادن ذهن های قضاوتگر به قضاوت نکردن است تا حداقل بتوانیم همه واقعیت را بررسی کنیم و ببینیم اوضاع در واقعیت چطور است.

بطور مثال اگر کسی در تله رهاشدگی افتاده باشد و پارتنرش او را ترک کند فورا ذهنش حکم می دهد: "هیچکس دوستت ندارد و با تو نمی ماند! " ولی اگر به این فکر میدان ندهید قسمتی از ذهن مجال پیدا می کند که بگوید درست است که او من را ترک کرد اما من دوستانی دارم که سال ها است با آنها رابطه دارم. فلان همکارم دوستم دارد، فلانی هر وقت مهمانی دارد دعوتم می کند و ... پس اینطور نیست که دوست داشتنی نباشم و کسی نخواهد با من در رابطه باشد! وقتی بتوانیم همه واقعیت را ببینیم آنوقت حالمان آنقدر بد نمی شود که فلج و درمانده بشویم. شاید اینطور فکر کنیم که این فرد خاص با من متفاوت بود و یا حتی شاید به این نتیجه برسیم که ظاهراً برخی مهارت ها را بلد نیستم نه اینکه کلاً دوست داشتنی نیستم! پس می رویم دنبال مهارت آموزی تا مشکل را حل کنیم. 

پس ذهن آگاهی راه حل نیست بلکه یک ابزار است تا فوراً در مورد خودمان حکم ندهیم و حالمان آنقدر بد نشود که درمانده شویم، بتوانیم همه واقعیت را ببینیم و نه فقط بخشی از آن را، نقاط قوت و ضعف را مشخص کنیم و  اگر مشکلی وجود دارد برایش راه حل پیدا کنیم.